Hồn Quê Trong Các điệu Lý Đồng Bằng Sông Cửu Long - Báo Cần Thơ

Có thể bạn quan tâm

TIẾNG VIỆT

CANTHO NEWS
CẦN THƠ KHMER NGỮ

Thời sự
Chính trị
Kinh tế
Xã hội
An ninh-Pháp luật
Thế giới
Giáo dục
Y tế
Khoa học & Công nghệ
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
Thể thao
Du lịch
Media
Quảng cáo - Đặt báo
Đọc báo giấy Online

Tiếng Việt | English | ភាសាខ្មែរ

Thời sự
- Cần Thơ
- ĐBSCL
- Trong nước
- Thông báo về ngày làm việc thứ tư Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
- Khẩn trương đưa các tổ chức, đơn vị chuyên môn như khuyến nông, văn phòng đăng ký đất đai, ban quản lý vào hoạt động hiệu lực, hiệu quả
- Hôm nay (22-1), Đại hội XIV của Đảng tiến hành các bước công tác nhân sự, bầu Ban Chấp hành Trung ương khóa mới
- Rút ngắn thời gian làm việc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
Chính trị
- Xây dựng Đảng & Hệ thống chính trị
- Làm theo gương Bác
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
- Diễn đàn & Nhịp cầu dân cử
- Công bố danh sách Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV
- Phát huy dân chủ, góp phần xây dựng Đảng, chính quyền vững mạnh
- Tham luận của Đoàn đại biểu Đảng bộ Công an Trung ương tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
- Phường Cái Răng thành lập 30 tổ dân vận
Kinh tế
- Thị trường
- Đầu tư - Tài chính
- Nông nghiệp - Nông thôn
- Đại hội XIV của Đảng: Giữ kỷ cương ngân sách, mở đường cho tăng trưởng
- Sức bật từ xây dựng nông thôn mới ở Thới Hưng
- Sẵn sàng trên chặng đường mới
- Phản ánh bức tranh toàn cảnh nông thôn, nông nghiệp
Xã hội
- Đời sống
- Gia đình
- Nhịp cầu nhân ái
- Hỗ trợ du khách nước ngoài lấy lại hơn 260 triệu đồng do sai sót trong thanh toán
- Chật vật xoay sở để có nước sinh hoạt
- Tăng cường giám sát tiến độ, chất lượng xây dựng nhà Đại đoàn kết
- Cách đặt câu hỏi ngược cho nhà tuyển dụng để ghi điểm khi phỏng vấn
An ninh-Pháp luật
- Quốc phòng
- An ninh
- Biển đảo
- Pháp luật
- An toàn giao thông
- Lãnh 6 năm tù vì lưu hành hơn 36.000 USD giả
- Nhặt được nhẫn vàng, trả người đánh rơi
- Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia xử phạt hành chính 810 triệu đồng với Zalo
- Chung sức giữ gìn trật tự an toàn giao thông, mỹ quan đô thị
Thế giới
- Toàn cảnh
- Đông Tây thế sự
- Chuyện bốn phương
- Việt Nam - “trụ cột” ngoại giao và “động cơ” kinh tế quan trọng của khu vực
- Thông điệp về ổn định, cân bằng trong một thế giới biến động
- Việt Nam là nhân tố tích cực vì hòa bình và phát triển bền vững
- Dấu mốc kiến tạo tương lai tốt đẹp cho Việt Nam
Giáo dục
- Học đường
- Tuyển sinh-Hướng nghiệp
- Khuyến học
- Trường Đại học Y Dược Cần Thơ thăng hạng mạnh trên VNUR
- TP Cần Thơ triển khai dạy học 2 buổi/ngày: Ưu tiên phát triển năng lực số và kỹ năng toàn diện
- 95 học sinh TP Cần Thơ đoạt giải Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia THPT năm học 2025-2026
- Nghị quyết số 71-NQ/TW - Động lực mới cho giáo dục và đào tạo TP Cần Thơ phát triển
Y tế
- Sức khỏe
- Dinh dưỡng
- Tư vấn
- An toàn thực phẩm
- Bộ Y tế công nhận Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ đủ điều kiện ghép thận
- Thu hồi gần 80 sản phẩm dưỡng da, dưỡng tóc
- Chính thức ra mắt Trung tâm Nội tiết Bệnh viện Quốc tế Phương Châu Sóc Trăng
- Điều trị chuyên sâu, nuôi sống thành công trẻ non tháng với nhiều biến chứng
Khoa học & Công nghệ
- Khoa học thường thức
- Sản phẩm mới
- Thủ thuật
- Liên kết, hợp tác thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ
- Cập nhật giải pháp lắp đặt camera năng lượng mặt trời hiệu quả
- Công nghệ chiến lược - trụ cột của năng lực tự chủ quốc gia trong kỷ nguyên số
- Hoạt động khoa học công nghệ gắn liền với chuyển đổi số
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
- Văn hóa - Nghệ thuật
- Xem-Nghe-Đọc
- Sáng tác - Biên khảo
- “Alo Bác sĩ ơi” - Kênh thông tin hữu ích về sức khỏe
- Rộn ràng lân - sư - rồng trước thềm xuân mới
- Điểm sáng công nghiệp âm nhạc Việt Nam
- Chương trình nghệ thuật mừng Đảng, mừng Xuân cần bảo đảm chất lượng, khơi dậy niềm tự hào dân tộc
Thể thao
- Bóng đá
- Môn khác
- Thể thao - Cuộc sống
- Kéo co - Môn thể thao của tinh thần đoàn kết
- Thua U23 Trung Quốc, U23 Việt Nam gặp Hàn Quốc ở trận tranh hạng 3
- Thêm sân chơi sôi động cho bóng đá thiếu nhi
- Duy trì kết nối cựu cầu thủ Cần Thơ
Du lịch
- Khám phá
- Ẩm thực
- Góc lữ hành
- Du khách Việt tìm kiếm điểm đến nào nhiều nhất dịp Tết Nguyên Đán 2026?
- Quy định đặc điểm kinh tế - kỹ thuật đối với dịch vụ tham quan tại khu du lịch trên địa bàn TP Cần Thơ
- Định vị lại điểm đến, bản đồ du lịch Cần Thơ
- Ba địa phương được vinh danh tại HOTLIST Travellive Editor’s Pick 2025
Media
- Video
- Longform
- Infographics
- Bất động sản - Đô thị
- Nông dân làm giàu

Dòng sự kiện

Nhiệt liệt chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng!
Cần Thơ năng động và phát triển
Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Đọc báo giấy Online Bảng giá quảng cáo - Đặt báo VĂN HÓA - GIẢI TRÍ > Sáng tác - Biên khảo 15/11/2014 - 16:20 Chia sẻ Facebook Hồn quê trong các điệu lý Đồng bằng sông Cửu Long

Trong kho tàng văn hóa dân gian của Việt Nam, dân ca có một vị trí quan trọng. Dân ca khắp ba miền Bắc Trung Nam có lịch sử hình thành khá lâu đời và dân ca Tây Nam bộ là một bộ phận của dân ca Nam bộ, có nguồn gốc từ những khúc hát cung đình (ngũ cung) lan ra giao thoa với ca hát dân gian (hát dâng bông, bóng rỗi) rồi biến hóa, linh động từ nội dung và hình thức, cô đặc lại, cấu thành món “đặc sản” tinh thần của người bình dân.

Tây Nam bộ hay Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng đất được tiền nhân khai mở sau cùng trong quá trình Nam tiến. ĐBSCL với địa hình thấp, mênh mang sông nước, vừa có biển lớn nhiều cá tôm, vừa có đồng bằng phì nhiêu rộng lớn, vườn tược xanh tươi, ở phía Tây Nam còn có núi non hùng vĩ. Cư dân ĐBSCL xưa nay được tiếng hiền lành, chân thật, cần cù, nhân nghĩa rạch ròi, cởi mở, hiếu khách và có lối sống thích nghi, sáng tạo. Dân ca Tây Nam bộ hầu như phản ánh hầu hết các nội dung trên.

Thông thường, nói đến sinh hoạt ca hát dân gian vùng ĐBSCL, nhiều người hình dung đến chiếu đờn ca tài tử, hoặc những bài bản vọng cổ giữa mênh mang sông nước. Nhưng sẽ là thiết sót nếu bỏ qua những điệu hò, hát ru và đặc biệt là các điệu lý xuất hiện khá nhiều trong sinh hoạt văn hóa dân gian và thường được dùng như một chất liệu để làm phong phú thêm các bài bản vọng cổ hay các vở cải lương. Lý là những khúc hát ngắn gọn với nhịp điệu phong phú và sinh động. Lời hát của lý đa phần có vần điệu dễ nhớ nhưng khác với ca dao, hò, vè ở chỗ lý mang tính nhạc (hát), trong khi ca dao, hò, vè mang thuộc tính của thi ca (thơ). Các bài lý tiêu biểu, đại diện cho dân ca của các “miệt”, địa phương miền Tây Nam bộ như: Lý ngựa ô, Lý Cái Mơn, Lý cây bông, Lý con sáo Gò Công (Lý con sáo sang sông), Lý con sáo Bạc Liêu, Lý quạ kêu, Lý chiều chiều, Lý bông dừa, Lý Năm Căn, Lý Ba Tri, Lý tòng quân, Lý Mỹ Hưng, Lý kéo chài, Lý qua cầu Các bài lý có nhịp điệu sinh động nhưng vẫn giữ sự chân chất mộc mạc, pha chút cảm giác mênh mông của hò. Lý cũng có những phân biệt câu cú, khúc, đoạn; phần âm điệu mạch lạc, nhất quán, không cầu kỳ. Mỗi bài lý cũng có thể có nhiều lời ca, soạn giả có nhiệm vụ quan trọng là làm sao cho lời ca mượt mà đi vào lòng người, hòa quyện với giai điệu.

Hồn quê trong các điệu lý Đồng bằng sông Cửu Long

Các em nhỏ đến từ Bến Tre hát Lý cây ổi tại Liên hoan Dân ca toàn quốc khu vực Nam bộ 2013 ở Long An. Ảnh: DUY KHÔI

Cũng như âm điệu, mỗi điệu lý đều có một nội dung rõ rệt, hoặc phổ biến những kinh nghiệm sản xuất, ca ngợi những đức tính, thiên nhiên tươi đẹp, hoặc oán trách nhau, hoặc mỉa mai, châm biếm bọn lý trưởng, cường hào Nghiên cứu về dân ca Tây Nam bộ, người ta thấy rằng hầu như đa phần trong các điệu lý đều có hình bóng con sông, bến nước, làng quê và những làn điệu trữ tình tha thiết ấy luôn chứa đựng tình cảm nhớ quê hương, nhớ về ký ức lứa đôi nơi quê nhà. Ví dụ như lời ca trong bài “Lý Cái Mơn”:

Đàn cò bay về nơi thương nhớ

Nhớ bến sông xưa in hình bóng của người yêu...

... Sắc hương hoa đôi bờ sóng vỗ tình quê

Có hay chăng thuyền xa bến

bến trông thuyền về

Thuyền tình ơi hãy chờ đợi ta

bao tháng năm trôi qua

Nhưng người xưa vẫn luôn ngóng đợi tình chung

Không gian làng quê hiện ra thơ mộng, lãng mạn với nỗi hoài niệm man mác. Hay trong bài “Lý qua cầu”:

Trời bình minh chim về đây líu lo trên cành

Như mọi ngày dòng sông với con đò mong manh

Bài Lý qua cầu cũng nói về một mối tình trên dòng sông, bến nước có cô lái đò và người lữ khách. Và chuyện tình ấy có kết cuộc dang dở, buồn tênh! Một bài lý nữa cũng gắn liền với sông nước- “Lý bông dừa”:

Sông dài còn chảy xuôi theo dòng

Mà sao xa vắng em tôi biết tìm nơi đâu

Dòng sông còn chứa chan ân tình

Nay dang dở tình đầu ta còn gắn đợi ai

Tóm lại, các điệu lý ĐBSCL thường nghe mượt mà, dễ thương với vần điệu, lời ca giàu chất trữ tình, mang nhiều nỗi niềm hoài niệm quê hương, tình yêu, làng quê, dòng sông bến nước. Do đó các điệu lý thường khá dễ hát, dễ biểu diễn và cũng dễ đi sâu vào lòng người. Lý cũng như nhiều thể loại dân ca cổ nhạc khác đã in sâu vào lòng người đồng bằng, từ thuở tiền nhân khai mở đất phương Nam. Ngày nay các điệu lý là một bộ phận không thể thiếu được trong biểu diễn dân ca cổ nhạc. Những điệu lý với lời ca đẹp; nghệ sĩ - nghệ nhân biểu diễn đúng chất luôn được người thưởng thức trân trọng và mến mộ.

ĐẶNG HOÀNG THÁM

Chia sẻ bài viết

Chia sẻ Facebook

BÌNH LUẬN Ý kiến của bạn Gửi ý kiến

*Email (không hiển thị trên trang):

*Họ tên (hiển thị trên trang):

Vui lòng nhập mã xác nhận vào ô bên dưới. Nếu bạn không đọc được, hãy Chọn mã xác nhận khác.

Gửi Đọc thêm

Bảo vật quốc gia - Những biểu tượng sống động cho sự trường tồn của dân tộc
Rộn ràng lân - sư - rồng trước thềm xuân mới
“Alo Bác sĩ ơi” - Kênh thông tin hữu ích về sức khỏe
Điểm sáng công nghiệp âm nhạc Việt Nam
Lần đầu tiên, TP Cần Thơ tổ chức Công viên Sách Xuân
Chương trình nghệ thuật mừng Đảng, mừng Xuân cần bảo đảm chất lượng, khơi dậy niềm tự hào dân tộc
TP Cần Thơ có 2 tân hội viên Hội Nhà văn Việt Nam
Triển lãm sách chào mừng Đại hội lần thứ XIV của Đảng
Những con số và câu chuyện ấn tượng của “Tin tức Mekong”
Năm quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam

Tiêu điểm

“Alo Bác sĩ ơi” - Kênh thông tin hữu ích về sức khỏe
Rộn ràng lân - sư - rồng trước thềm xuân mới
Điểm sáng công nghiệp âm nhạc Việt Nam
Chương trình nghệ thuật mừng Đảng, mừng Xuân cần bảo đảm chất lượng, khơi dậy niềm tự hào dân tộc
Lần đầu tiên, TP Cần Thơ tổ chức Công viên Sách Xuân
Triển lãm sách chào mừng Đại hội lần thứ XIV của Đảng
Những con số và câu chuyện ấn tượng của “Tin tức Mekong”
Nhiều ấn phẩm đặc biệt về Chủ tịch Hồ Chí Minh được tái bản dịp Đại hội XIV của Đảng
Đến Hòn Khoai, nhớ Anh hùng Phan Ngọc Hiển
Tiến tới Đại hội XIV của Đảng: Văn hóa - sức mạnh dẫn dắt tương lai dân tộc

Đọc nhiều

Sẵn sàng cho đêm khai mạc Lễ hội Văn hóa Sông nước Cần Thơ năm 2025
Khảo sát chọn điểm tổ chức Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ lần thứ XIII năm 2026
Rực rỡ đêm khai hội Văn hóa Sông nước Cần Thơ
Lãnh đạo thành phố dự Lễ hội Kỳ yên Thượng điền Ðình Thần Tân An
Nửa thế kỷ, trọn một lòng với cải lương
Sắc màu Phố đi bộ Ninh Kiều
Các chương trình nghệ thuật tại TP Cần Thơ ngày càng được nâng tầm
Đặc trưng ẩm thực ở Lễ hội Văn hóa Sông nước Cần Thơ năm 2025
“Thiên đường máu” vạch trần nạn lừa đảo xuyên biên giới
Cần đưa vào Chương trình Giáo dục địa phương nội dung liên quan đến văn hóa sông nước

Văn hóa - Nghệ thuật

Bảo vật quốc gia - Những biểu tượng sống động cho sự trường tồn của dân tộc
Rộn ràng lân - sư - rồng trước thềm xuân mới
Chương trình nghệ thuật mừng Đảng, mừng Xuân cần bảo đảm chất lượng, khơi dậy niềm tự hào dân tộc
TP Cần Thơ có 2 tân hội viên Hội Nhà văn Việt Nam
Năm quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam

Xem-Nghe-Đọc

“Alo Bác sĩ ơi” - Kênh thông tin hữu ích về sức khỏe
Nhiều ấn phẩm đặc biệt về Chủ tịch Hồ Chí Minh được tái bản dịp Đại hội XIV của Đảng
Phim Việt Tết 2026 có gì đặc sắc?
"Diễn đàn sinh viên" - Bức tranh sinh động của người trẻ
“Người gõ trống” và những thanh âm ý nghĩa

ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP

RAO VẶT NHÀ ĐẤT HỌC HÀNH XE ĐIỆN TỬ VIỆC LÀM KHÁC

THÔNG BÁO ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
Sơn giả gỗ - Giải pháp kiến tạo không gian sang trọng, bền đẹp
THƯ MỜI THAM GIA THI TUYỂN PHƯƠNG ÁN KIẾN TRÚC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở CHUNG CƯ KIM CƯƠNG ĐỎ - CARA LEGEND
THÔNG BÁO
Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ: Thông báo tuyển dụng viên chức đợt 2 năm 2025
Sim đẹp Gá rẻ tại Cần Thơ - Giá gốc chỉ 250k/ Sim
THÔNG BÁO (V/v truy tìm vật chứng)
THÔNG BÁOVề việc tìm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án
THÔNG BÁOVăn phòng công chứng Bùi Quang Nhơn
Xây nhà trọn gói tại Cần Thơ: Giải pháp tối ưu cho nhu cầu an cư hiện đại
Thông báo tuyển dụng
BẢNG GIÁ QUẢNG CÁO TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ - TRANG TIẾNG VIỆT