Nguyên Nhân, Phòng Ngừa Chứng “nói Nhảm” ở Người Già

Chứng nổi nham (hay còn gọi là lở loét do tỳ đè) là tình trạng khá phổ biến ở người cao tuổi, đặc biệt là những người ít vận động hoặc phải nằm lâu. Đây không chỉ là vấn đề về thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Chúng ta cần nắm rõ nguyên nhân cũng như biện pháp phòng ngừa chứng nổi nham ở người già để chăm sóc người lớn tuổi một cách toàn diện và an toàn.

Nguyên nhân chính gây nổi nham ở người già

Suy giảm tuần hoàn máu

Ở người già, quá trình lưu thông máu thường bị suy giảm do xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, tiểu đường hoặc các bệnh lý tim mạch. Khi lưu lượng máu đến các vùng chịu áp lực không đủ, mô da bị thiếu oxy và dinh dưỡng, dẫn đến hoại tử, gây nổi nham.

Tỳ đè lâu dài

Người cao tuổi, đặc biệt những người phải nằm lâu hoặc ngồi xe lăn, dễ bị tỳ đè liên tục lên các điểm như lưng, mông, gót chân, khuỷu tay. Áp lực kéo dài cản trở tuần hoàn máu, khiến mô mềm bị tổn thương và dần hình thành loét.

Suy dinh dưỡng và thiếu dưỡng chất

Người già thường ăn uống kém ngon miệng, dẫn đến thiếu hụt protein, vitamin C, kẽm và các vi chất quan trọng khác. Điều này làm giảm khả năng tái tạo mô, khiến da mỏng yếu, dễ bị tổn thương.

Rối loạn cảm giác

Một số người lớn tuổi mắc bệnh thần kinh ngoại biên, đái tháo đường hoặc thoái hóa cột sống khiến khả năng cảm nhận đau đớn, tê buốt bị giảm. Họ không tự ý thay đổi tư thế, dẫn đến nguy cơ nổi nham cao hơn.

Vệ sinh kém và ẩm ướt kéo dài

Đối với những bệnh nhân không tự chủ trong việc đi vệ sinh, tình trạng da ẩm ướt do mồ hôi, nước tiểu, phân dễ làm tăng nguy cơ viêm nhiễm, hình thành vết loét nhanh chóng.

Những vùng cơ thể dễ bị nổi nham ở người già

Các vị trí dễ bị nổi nham thường là vùng có xương lồi, ít lớp mỡ đệm, cụ thể:

• Gót chân: Phần này chịu lực lớn khi nằm lâu.
• Xương cùng và mông: Do nằm ngửa kéo dài.
• Xương vai và khuỷu tay: Gặp ở những người phải nằm nghiêng.
• Mặt ngoài đầu gối và mắt cá chân: Thường thấy ở người nằm nghiêng không đổi tư thế.

Triệu chứng cảnh báo sớm chứng nổi nham

• Da đỏ kéo dài: Dù đã thay đổi tư thế nhưng da không trở lại màu bình thường.
• Sưng nề, nóng, đau: Cảm giác nóng rát, sưng lên tại vùng bị tỳ đè.
• Phồng rộp, loét nông: Nếu không phát hiện sớm, vết đỏ sẽ chuyển sang phồng rộp, vỡ ra, dễ nhiễm trùng.
• Mùi hôi và tiết dịch: Dấu hiệu của nhiễm khuẩn nặng, có nguy cơ lan rộng.

Biện pháp phòng ngừa chứng nổi nham ở người già

Thay đổi tư thế thường xuyên

Người già nên được thay đổi tư thế ít nhất 2 giờ/lần, đặc biệt với người phải nằm lâu. Có thể sử dụng gối, đệm chuyên dụng để giảm áp lực lên các điểm xương lồi.

Sử dụng đệm chống loét

Đệm nước, đệm hơi hoặc đệm gel giúp phân tán áp lực, giảm ma sát và hạn chế tỳ đè. Đây là giải pháp hữu hiệu hỗ trợ phòng tránh nổi nham.

Duy trì dinh dưỡng đầy đủ

Chế độ ăn giàu protein, vitamin C, kẽm, sắt giúp tăng khả năng tái tạo da, làm lành tổn thương nhanh chóng. Người cao tuổi nên được khuyến khích ăn thêm sữa, trứng, cá, thịt nạc và rau củ quả tươi.

Giữ vệ sinh sạch sẽ và khô ráo

Cần thay quần áo, ga giường thường xuyên, lau khô người sau khi vệ sinh. Có thể dùng phấn rôm hoặc kem bảo vệ da ở các vùng dễ tỳ đè để hạn chế ẩm ướt.

Xoa bóp nhẹ nhàng

Việc xoa bóp nhẹ vùng dễ loét giúp kích thích tuần hoàn máu, giảm nguy cơ hoại tử mô. Tuy nhiên, phải tránh xoa bóp mạnh khi da đã có dấu hiệu tổn thương.

Kiểm tra da hàng ngày

Kiểm tra da toàn thân mỗi ngày giúp phát hiện sớm các vùng da đỏ, phồng rộp. Phát hiện sớm giúp xử lý kịp thời, ngăn vết loét lan rộng và trở nặng.

Tập luyện vận động

Khuyến khích người già, nếu có thể, tập các bài vận động nhẹ tại giường hoặc ghế để tăng lưu thông máu, duy trì sức mạnh cơ bắp. Các bài tập co duỗi chi, tập thở sâu rất hữu ích.

Nổi nham là tình trạng dễ gặp ở người già, đặc biệt khi phải nằm hoặc ngồi lâu. Việc hiểu rõ nguyên nhân và cách phòng ngừa không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn mang lại sự thoải mái, an toàn cho người cao tuổi. Chúng ta cần phối hợp chăm sóc toàn diện, duy trì dinh dưỡng hợp lý, thay đổi tư thế đều đặn và kiểm tra da hàng ngày để giảm thiểu tối đa nguy cơ.