Sống, Và Hàm ơn Cuộc đời - Báo Nhân Dân

Dưới đáy tuyệt vọng

William Wang vẫn còn nhớ giây phút kinh hoàng đó, xảy ra đúng vào thời điểm cuộc đời ông tuyệt vọng nhất: “Khi ấy, mọi thứ của tôi - công việc của tôi đều đang sụp đổ, còn tôi thì đang kẹt trên một chiếc máy bay gặp tai nạn. Tôi vừa kết thúc một buổi gặp mặt các chủ nợ của mình về vấn đề tiền nong và đang trên đường trở lại L.A (Los Angeles)”.

“Cơ trưởng đã nhầm đường băng. Thay vì đi vào đường băng 5-L, anh ta lại rẽ vào 5-R. Đường băng đó đang được sửa chữa. Chúng tôi bị bắn tung lên và một nửa chiếc máy bay rời ra với tốc độ 180 dặm/giờ, va chạm với các vật dụng trong công trường và phát nổ” - Wang nhớ lại. Ông là một trong những người may mắn ngồi ở phần trước của máy bay: “Phần sau của máy bay thế là tan nát hết. Giống như một bộ phim câm. Tôi thậm chí không nhớ nổi lúc đó có tiếng động hay không”.

Con gái của Wang khi đó mới ba tuổi, và đó là ngày lễ Halloween (Lễ hội hóa trang dành cho trẻ em) đầu tiên của cô bé: “Tôi nhớ rằng có vài thứ đã lóe lên trong tâm trí mình khi máy bay phát nổ. Một trong số đó là gia đình tôi. Điều thứ hai là cơn đau đầu đang hành hạ tôi bỗng chốc tan biến…”.

Những định nghĩa thay đổi

Đấy là bước ngoặt cuộc đời Wang: Ông rời khỏi chiếc máy bay gặp nạn, bỏ luôn công việc đang làm trước khi bắt tay vào một thử thách hoàn toàn mới, sau một năm suy ngẫm về cuộc đời và những gì mình thật sự mong muốn.

Wang thành lập Công ty Vizio, bắt đầu nghiên cứu chế tạo và bán ti-vi màn hình phẳng với mức giá chỉ bằng 1/3 các doanh nghiệp cùng kinh doanh sản phẩm này trên thị trường. Sau trải nghiệm cận tử trên chuyến bay trước đó một năm, Wang dường như được tiếp thêm dũng khí: “Tôi mượn ít tiền của bố mẹ, cầm cố luôn ngôi nhà, vay thêm vài người bạn”. Vizio bắt đầu với 600 nghìn USD, tăng trưởng chóng mặt và chỉ sau 10 năm đã trở thành một trong ba công ty sản xuất vô tuyến màn hình phẳng lớn nhất nước Mỹ, ngang hàng với Sony và Samsung.

Ti-vi màn hình phẳng do Vizio sản xuất được cộng đồng đón nhận với tốc độ khủng khiếp: Nó bắt đầu với chỉ 10 điểm bán hàng của hệ thống bán lẻ Costco, lan ra hơn 300 điểm bán hàng chỉ sau một tháng, và tăng trưởng gấp 10 lần chỉ sau sáu năm. Vô tuyến màn hình phẳng do Vizio sản xuất có giá chỉ bằng một nửa so với giá ti-vi Sony, nhưng chất lượng thì không thua kém là bao. Wang đã nỗ lực giảm thiểu giá thành bằng cách liên hệ với các nhà cung cấp màn hình gốc cho Sony, bán cổ phần cho họ, đổi lại được hưởng giá ưu đãi về linh kiện và quy trình kiểm soát chất lượng chuyên nghiệp. Năm 2015, Vizio bán những chiếc TV 4k rẻ nhất trong lịch sử, với giá thành trung bình dưới 1.000 USD.

Nhưng doanh số chỉ là bề nổi của câu chuyện thần kỳ này. Lần chết hụt vào năm 2000 đã thay đổi hoàn toàn con người Wang. Trước đó, ông là một doanh nhân thực dụng, bận bịu, phất lên rất nhanh nhờ thời đại máy tính bùng nổ (MAG - công ty đầu tiên do Wang sáng lập vào đầu những năm 90, đạt doanh thu lên đến 600 triệu USD mỗi năm nhờ bán màn hình máy tính), hầu như không có thời gian cho gia đình. Wang là một người thành công, hẳn nhiên rồi! Nhưng, có vẻ như ông không hạnh phúc.

Mọi chuyện nhanh chóng trở nên tồi tệ sau khi bong bóng Dotcom phát nổ vào cuối năm 2000, khiến một loạt những công ty phất lên trong thời kỳ tăng trưởng nóng phải lao đao, thậm chí sụp đổ. Wang không phải là ngoại lệ: Việc làm ăn bắt đầu thua lỗ, các khoản nợ ập đến. Trước đó hai năm, Wang đã bán MAG cho một đối tác. Cho đến thời điểm ngồi trên chiếc máy bay tử thần, Wang trắng tay, thậm chí không thể ở bên con gái trong ngày Halloween.

Thoát nạn, định nghĩa về sự thành công đối với Wang cũng đã thay đổi: “Khi tôi khởi nghiệp, tôi đã làm việc 14 tiếng một ngày. Giờ thì tôi cắt giảm đi rồi. Tôi chỉ còn làm việc tám tiếng mỗi ngày. Công ty không phải là tôi, mà là nỗ lực của rất nhiều người. Và công việc không phải là tất cả, mà còn là cách chúng ta hàm ơn người khác”. Vizio có thể thuê bất kỳ bên thứ ba nào tham gia vào các công đoạn khác nhau trong quá trình sản xuất, nhưng riêng chăm sóc khách hàng thì không: “Tôi không muốn thuê ai làm việc này. Các phản hồi với khách hàng phải là ngay lập tức. Dịch vụ chăm sóc khách hàng tuyệt vời là lý do khiến chúng tôi tăng trưởng nhanh đến vậy. Mọi người yêu quý chúng tôi”. Vizio có khả năng trả lời email của khách hàng chỉ trong vòng một giờ, thay vì một ngày như tiêu chuẩn hiện hành trên thị trường.

“Từng giây phút sống”

Tháng 7 năm ngoái, Wang bán lại Vizio cho LeEco với giá hai tỷ USD. Trong buổi lễ ký thỏa thuận, ông đã dành thời gian để tri ân những lãnh đạo cốt cán của Vizio ngồi ngay ở hàng ghế đầu. Wang gọi họ là “những người hùng đích thực”: “Chúng tôi trao quyền quyết định cho mọi người và chúng tôi cùng nhau quyết định, thay vì tôi giám sát từng bước một”. Ông nhắc đến giám đốc bộ phận kỹ thuật, người mà ông phải mất ba năm thuyết phục để mời về. Ông nói đến trưởng bộ phận bán hàng, người đã vào Vizio khi mới 18 tuổi. Với Wang, họ mới chính là Vizio: “Tôi có giấc mơ, tôi có tầm nhìn, nhưng nếu không có họ, tôi sẽ không là gì cả”.

Lần chết hụt 17 năm về trước đã khai sinh ra một “đế chế” hai tỷ USD. Nhưng không chỉ có thế, trải nghiệm kinh hoàng ấy đã sinh ra một doanh nhân thực thụ, người không chỉ biết kiếm tiền, mà còn biết sống, và hàm ơn cuộc đời đã cho mình được sống. Như Joseph Campbell, nhà văn trứ danh người Mỹ, từng nói: “Bạn cần phải rời bỏ cuộc đời đã được lên kế hoạch để sống cuộc đời đang chờ đợi mình”. Wang thì bảo: “Sau vụ máy bay, tôi nghĩ: Rồi chúng ta đều phải chết, một ngày nào đó. Bởi vậy, tôi phải trân trọng từng giây phút sống nhiều hơn”.

BAN CẦM