Vô độc Tất Trượng Phu - Lê Anh Chí

Vô độc tất trượng phu, Vô độc là bản chất của Đại Trượng Phu

                       Lê Anh Chí

__________________________________________

Dàn Bài :

I) Đại Trượng Phu , Quân Tử

II) Trượng phu thời Trần Lê

III) Người Quân Tử, kẻ Đại Trượng Phu vạn bất đắc dĩ  mới dùng mưu kế

IV) Đại trượng phu thường bị xem là kẻ khù khờ

V) Đại trượng phu thì vô độc

VI) Vua Lê Thái Tổ : Thà người phụ ta chớ ta không phụ người

VII) Phú quý bất năng dâm, Bần tiện bất năng di ...

VIII) Vô độc là bản chất của Đại Trượng Phu

IX) Vô độc tất trượng phu,  Vô độc tất Đại trượng phu

__________________________________________

 

Đọc truyện , nhất là Tiểu thuyết kiếm hiệp, thỉnh thoảng ta lại gặp câu "Vô độc bất trượng phu" (nghĩa là, không độc hiểm thì chẳng phải là Đại trượng phu), là câu các nhân vật xảo trá, độc ác trong truyện dùng để biện bạch cho hành động xảo quyệt, mưu sâu kế độc của họ. "Vô độc bất trượng phu" hiển nhiên là SAI ! sự thực hiển nhiên là "Vô độc mới là Đại trượng phu", "Vô độc tất trượng phu" ...

Những bài liên quan :

20)         Thánh Nhân không có tình , chỉ có . . . Đại Tình !

              ( Luận Kiếm 3 : Thánh Nhân Kiếm )

41)         Danh xưng Đại Trượng Phu !

118)        Thánh nhân đãi kẻ khù khờ, Thánh nhân là kẻ khù khờ !      

I) Đại Trượng Phu , Quân Tử

a)Quân Tử là mẫu người lý tưởng, mà Khổng Tử đã hệ thống hóa, theo những khuôn đạo đức của Kẻ Sĩ,

Quân Tử là người có năm đức :Nhân, nghĩa, lễ, trí, tín.

b)Đại Trượng Phu là mẫu người lý tưởng, mà Mạnh Tử đã đề cử ra, theo những khuôn đạo đức của Kẻ Sĩ.

Mạnh Tử định nghĩa thế nào là Đại Trượng Phu : Cư thiên hạ chi quảng cư Lập thiên hạ chi chính vị Hành thiên hạ chi đại đạo Đắc chí dữ dân do chi Bất đắc chí độc hành kỳ đạo Phú quý bất năng dâm Bần tiện bất năng di Uy vũ bất năng khuất Thử chi vị Đại Trượng Phu ( Sống ở chỗ rộng rãi trong thiên hạ Đứng ở vị trí chân chính trong thiên hạ Đi trên con đường lớn trong thiên hạ Đạt được chí mình thì cùng người người hành đạo Chẳng đạt được chí mình thì riêng mình hành đạo Giàu sang chẳng dâm dật Nghèo hèn chẳng đổi lòng Cường quyền không làm khuất phục Người như vậy là bậc Đại Trượng Phu.)

Ngoài ra, Mạnh Tử cũng nói tính cách bậc Đại Trượng Phu như sau :

Cùng tắc độc thiện kỳ thân,

Đạt tắc kiêm thiện thiên hạ

( Cùng thì tự tốt lấy ta,

Đạt thì đem lại cái tốt cho cả thiên hạ)

Đặc biệt là hai câu này đã trở thành phương ngôn của Tàu !

c) Quân Tử và Đại Trượng Phu đều là mẫu người lý tưởng của Nho Giáo ; nên đồng nghĩa.

Hai mẫu người lý tưởng này có khác nhau một chút : Quân Tử chủ ở nề nếp, khuôn vàng thước ngọc của Nho Giáo ; còn Đại Trượng Phu thiên về khí phách, nghĩa khí của kẻ sĩ thời nhà Chu.

II) Trượng phu thời Trần Lê

Chữ "Trượng phu" trong thi văn, trong sử sách thời Trần, Lê chính là Đại trượng phu . Còn "Trượng phu" mà phụ nữ Tàu dùng để nói về chồng của họ, thì người Việt ta thời Trần Lê dịch là phu quân.

Từ thập niên 1960, với Tiểu thuyết kiếm hiệp phổ biến tràn lan, người Việt ta đã quen với danh từ "Đại trượng phu", cho nên ngày nay, ta nên dùng "Đại trượng phu" (thay vì "Trượng phu") cho rõ nghĩa và để cho hợp với chữ dùng của Mạnh Tử và của kinh sách Phật Giáo.

III) Người Quân Tử, kẻ Đại Trượng Phu vạn bất đắc dĩ  mới dùng mưu kế

Người Quân Tử, kẻ Đại Trượng Phu đối đãi với người với lòng chân thật

Người Quân Tử, kẻ Đại Trượng Phu

-chỉ nói thực, không dối trá

-làm điều đã nói, nói điều sẽ làm, nói tức là làm

Nhưng cuộc đời gian trá, trá ngụy vô cùng. Cây muốn lặng mà gió chẳng đựng. Ta không hại người, người vẫn hại ta. Đôi khi, người hại người chẳng có lý do gì, ngoài cái lòng gian ngụy, hiểm độc !

Vì tự vệ, khi tự vệ, bởi con người ta có quyền tự vệ, người Quân Tử kẻ Đại Trượng Phu có quyền dùng mưu kế.

Người Quân Tử, kẻ Đại Trượng Phu vạn bất đắc dĩ  mới dùng mưu kế

Có một lãnh vực  Người Quân Tử, kẻ Đại Trượng Phu có bổn phận phải dùng mưu kế : đó là việc dùng binh

Bởi vì

_-việc binh là việc lừa dối : muốn dùng binh thì giả vờ là không muốn dùng binh...

_-nước nhà yên hay nguy, còn hay mất là ở trong tay người làm tướng (nguyên soái )

Cho nên,

 Không thể không dùng mưu kế !

Người Quân Tử, kẻ Đại Trượng Phu vạn bất đắc dĩ  mới dùng mưu kế

IV) Đại trượng phu thường bị xem là kẻ khù khờ

Người đời vốn sợ hãi kẻ hung dữ và khinh bỉ người hiền lương, ngay thật và họ chê bai kẻ ngay thật là ngu si, là chẳng biết gì, là ngây thơ ngốc nghếch, là kẻ khù khờ !

a) Kẻ khù khờ thật ra có thể là người quân tử

Người quân tử thì ngay thật. <Trực tâm là đạo tràng> do đó, người ngay thẳng thường là người quân tử .

Người đời chê bai kẻ ngay thật là ngu si, là kẻ khù khờ .

Và  Kẻ khù khờ thật ra có thể là người quân tử

b) Kẻ khù khờ thật ra là trang hào kiệt, kẻ Đại trượng phu

Vì

Kẻ khù khờ thật ra có thể là người quân tử

nên

Kẻ khù khờ thật ra có thể là trang hào kiệt, kẻ Đại trượng phu

Xem

118)        Thánh nhân đãi kẻ khù khờ, Thánh nhân là kẻ khù khờ !      

 

Đại trượng phu thường bị xem là kẻ khù khờ !

V) Đại trượng phu thì vô độc

Đại trượng phu thường bị xem là kẻ khù khờ ! mà kẻ khù khờ thì vô độc.

Bản chất người Quân Tử, kẻ Đại Trượng Phu là ngay thật, không dối trá, không đố kỵ ghét ghen,  không hiểm độc, không hề mưu tính quỉ kế đa đoan để hại người, không hại người

Đại trượng phu thì vô độc

VI) Vua Lê Thái Tổ : Thà người phụ ta chớ ta không phụ người

Đại trượng phu thì vô độc

Vua Lê Thái Tổ , đại anh hùng và là thánh vương, dĩ nhiên là vô độc. Nhưng vua ta tiến thêm một bước, không phải chỉ vô độc mà còn "thà người phụ ta chớ ta không phụ người". Vua Lê Thái Tổ nói như vậy, và đã hành động được như vậy : trong 260 công thần khai quốc nhà Lê, không có công thần nào bị giết hại cả, kể cả những người đã phạm tội như Nguyễn Chích, Nguyễn nhữ Lãm ! Còn Trần Nguyên Hãn, Phạm văn Xảo : họ chẳng phải là công thần và họ đã mưu phản, làm phản. Riêng Nguyễn Trãi trong vụ án Trần Nguyên Hãn năm 1429, vẫn được trọng dụng mặc dù ông rất đáng bị nghi ngờ !

Xem  

163)        Vua Lê Thái Tổ rất nhân từ, quá nhân từ trong vụ án Trần Nguyên Hãn

278)        Nguyễn Trãi sv Trần Nguyên Hãn

(sv = ssv = so với, sánh với, so sánh với , đối chiếu với)

(Bài này có thể xem là bài tiếp theo sau bài số 67 ( Cần tách rời Nguyễn Trãi và Trần Nguyên Hãn ! ), so sánh thân thế, chức vụ, công nghiệp của Nguyễn Trãi ---Trần Nguyên Hãn , nêu ra những khác biệt rõ rệt giữa hai người này, và nhắc lại rằng Nguyễn Trãi là công thần, Trần Nguyên Hãn chẳng phải là công thần ... )

279)               Tổng kết về hai vụ án Trần Nguyên Hãn

(Có hai vụ ánTrần Nguyên Hãn: 1) vụ ánTrần Nguyên Hãn năm 1429 và 2) cuộc phản loạn Bế Khắc Thiệu---Trần Nguyên Hãn ở Thái Nguyên, cuối năm 1430 (đây thật ra không phải là 1 vụ ánTrần Nguyên Hãn, mà là 1 cuộc phản loạn của người Thượng: Bế Khắc Thiệu là vua của dân tộc thiểu số ở Thái Nguyên) )

260)               Tổng kết về vụ án Phạm văn Xảo

( Bài này, tiếp theo bài Phạm văn Xảo là ai? _-Không ai biết ! ,xác định thêm rằng Phạm văn Xảo chẳng phải là người Kinh Lộ, chẳng phải là người Kinh, chẳng phải là công thần và bàn về:

_-Phạm văn Xảo được phong chức gì?

_-Phạm văn Xảo cùng với Đèo Cát Hãn làm phản ,cuối năm 1431

_-Phạm văn Xảo chết nơi chiến trường

_-Giặc Đèo Cát Hãn  là giặc Phạm văn Xảo )

233)Vua Lê Thái Tổ là Nghiêu Thuấn Vũ Thang, theo Sử thần Vũ Quỳnh, Lê Tung ; Nguyễn Trãi cũng nhận định như vậy; các sử quan triều Nguyễn cũng biết thế ...

188)        Vua Lê Thái Tổ làThánh vương ! ngay các sử quan triều Nguyễn cũng biết vậy ; Bằng chứng

243)               Vua Lê Thái Tổ là Nghiêu Thuấn Vũ Thang 2

284)               Vua Lê Thái Tổ là Nghiêu Thuấn Vũ Thang 3

285)         Thánh TổThần Tông làVua Lê Thái Tổ Lê Thái Tông 2

(Tiếp tục đề mục "Thánh TổThần Tông làVua Lê Thái Tổ Lê Thái Tông", bài này nói về biệt danh ‘Thánh TổThần Tông’ được nhắc đến ra sao trong Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, quốc sử của nhà Trịnh, vào quãng thời gian nhà Lê Trung Hưng )

277)               Thần Tiên Thánh Phật 2

 266)              Lời cẩn án của KDVSTGCM Ý nghĩa

Mục Lục Vua Lê Thái Tổ là thánh vương

***

Vua Lê Thái Tổ : Thà người phụ ta chớ ta không phụ người. Vua Lê Thái Tổ là siêu Đại trượng phu, là Đại trượng phu siêu tuyệt !

VII) Phú quí bất năng dâm, Bần tiện bất năng di ...

Nhắc lại định nghĩa Đại Trượng Phu của Mạnh Tử :   Cư thiên hạ chi quảng cư   Lập thiên hạ chi chính vị   Hành thiên hạ chi đại đạo   Đắc chí dữ dân do chi   Bất đắc chí độc hành kỳ đạo   Phú quý bất năng dâm   Bần tiện bất năng di   Uy vũ bất năng khuất   Thử chi vị Đại Trượng Phu ( Sống ở chỗ rộng rãi trong thiên hạ Đứng ở vị trí chân chính trong thiên hạ Đi trên con đường lớn trong thiên hạ Đạt được chí mình thì cùng người người hành đạo Chẳng đạt được chí mình thì riêng mình hành đạo Giàu sang chẳng dâm dật Nghèo hèn chẳng đổi lòng Cường quyền không làm khuất phục Người như vậy là bậc Đại Trượng Phu.)

Phú quí bất năng dâm,   Bần tiện bất năng di ! Đại trượng phu  dẫu thân thế, thân phận giàu sang hay nghèo hèn vẫn không đổi lòng đối với thế nhân, vẫn ngay thật, không dối trá, không đố kỵ ghét ghen,  không hiểm độc,

Đại trượng phu  dẫu thân thế, thân phận thế nào, đối với thế nhân,  vẫn ngay thật, vẫn vô độc, vẫn không đổi lòng 

VIII) Vô độc là bản chất của Đại Trượng Phu

Đại trượng phu thì vô độc

Đại trượng phu  dẫu thân thế, thân phận thế nào vẫn ngay thật, vẫn vô độc đối với thế nhân

Cho nên,

 Vô độc là bản chất của Đại Trượng Phu

IX) Vô độc tất trượng phu,  Vô độc  tất Đại trượng phu

Đại trượng phu thì vô độc

Vô độc là bản chất của Đại Trượng Phu

Người lúc nào cũng Vô độc thì là Đại trượng phu

Cho nên,

   Vô độc tất trượng phu

Nói rõ hơn một chút,

  Vô độc tất Đại trượng phu !

*

*

* Lê Anh Chí *.

_____________

Kinh sách tham khảo

Kinh:

       Kinh Đại Bát Niết Bàn, dịch giả Thích Trí Tịnh

       Kinh Đại Bát Niết Bàn, Kinh Trường Bộ (Nhị Thừa),dịch giả Thích Minh Châu

       Đại Thừa Kim Cang Kinh Luận

       Cuộc đời Đức Phật (Trích dẫn Kinh), dịch giả Thích Trung Quán

       Kinh Kim Cang, dịch giả Đoàn Trung Còn

       Kinh Kim Cang, dịch giả Thích Trí Tịnh

       Kinh Kim Cang và Chánh Pháp chưa từng có, dịch và chú giải : Thích Huyền Vi

       Kinh Kim Cang, dịch giả Thích Duy Lực

       Kinh Kim Cang, dịch giả Thích Thiện Hoa

       Kinh Lăng Nghiêm,  dịch giả   Trí Độ và Tuệ Quang

       Kinh THỦ LĂNG NGHIÊM TÔNG THÔNG, dịch giảThích Nhẫn Tế

       Kinh Trường A Hàm,  dịch giả   Thích Thiện Siêu

       Kinh Trường Bộ (Nhị Thừa),dịch giả Thích Minh Châu

       Kinh Vô Ngã Tướng, dịch giảPhạm Kim Khánh

       Pháp Trích Lục, Huỳnh văn Niệm trích lục.

Ngữ Lục (đến đời Lục Tổ):

       Sáu cửa Thiếu Thất, Đạt Ma Sư Tổ, dịch giả Trúc Thiên

       Kinh Pháp Bảo Đàn, Lục Tổ, dịch giả Thích Duy Lực

       Kinh Pháp Bảo Đàn, Lục Tổ, dịch giả Thích Minh Trực

       Chứng Đạo Ca, Huyền Giác, dịch giả Trúc Thiên

Ngữ Lục (sau đời Lục Tổ):

       Bá TrượngNgữ Lục, dịch giả Thích Duy Lực

       Truyền Tâm Pháp Yếu, Hoàng Bá, dịch giả Thích Duy Lực

       Cội nguồn truyền thừa và phương pháp tu trì của thiền tông, Nguyệt Khê, dịch giả Mai Phúc Hiền

       Chơn tâm trực thuyết, Phổ Chiếu

       Lâm Tế Ngữ Lục

       Thiền Đốn Ngộ, nhiều tác giả : Huyền Giác, Huệ Hải, Thạch Thành Kim, Oánh Sơn,  Hư Vân; dịch giả Thích Thanh Từ

       Tọa Thiền Luận, Đại Giác, dịch giả Như Hạnh

       Tu tâm quyết, Phổ Chiếu

Sách :

       Tứ Diệu Đế, Thích Thiện Hoa

       Cuộc đời Thánh Tăng Đại Ca Diếp, Nguyễn Điều,

       Cuộc đời Tôn Giả Xá Lợi Phất, Nguyễn Điều,

       Cuộc đời Tôn Giả Mục Kiền Liên, Nguyễn Điều,

       Đường Mây Trên Đất Hoa, Thích Hằng Đạt và Nguyên Phong

       Phật Giáo Khái Luận, Thích Chơn Thiện

Sách Sử :

       Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, Sử quan đời Trần và Lê (bị sửa đổi bởi nhà Mạc, nhà Trịnh)

       Đại Việt Thông Sử, Lê Quí Đôn

       Lam Sơn Thực Lục, Nguyễn Trãi viết theo lời kể của vua Lê Thái Tổ (bị sửa đổi bởi nhà Mạc, nhà Trịnh)

       Bình Ngô Đại Cáo, vua Lê Thái Tổ (Nguyễn Trãi soạn văn) (có thể bị sửa đổi)

       Việt Giám Thông Khảo Tổng Luận, Lê Tung (tóm tắt Việt Giám Thông Khảo của Vũ Quỳnh)

       Việt sử Tiêu án, Ngô Thì Sĩ

       Dư Địa Chí, Nguyễn Trãi (bị sửa đổi)

       Đại Việt Sử Lựơc, tác giả khuyết danh (thời Trần Phế Đế)

       Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục, sử quan triều Nguyễn, bị kiểm duyệt

       Lịch triều hiến chương loại chí, Phan Huy Chú, có thể bị kiểm duyệt

       An Nam Chí Lược, Lê Tắc (Nguyễn Tắc)

       Sử Ký , Tư Mã Thiên

       Sử Trung Quốc, Nguyễn Hiến Lê

       Việt Nam Sử Lược, Trần Trọng Kim

       Các nhà khoa bảng Việt nam, Ngô Đức Thọ (chủ biên), Nguyễn Thúy Nga, Nguyễn Hữu Mùi

       Việt Nam Văn Học Sử Yếu, Dương Quảng Hàm

       Nguyễn Trãi Toàn Tập, Mai Quốc Liên, Nguyễn Quảng Tuân, Nguyễn Khuê, Kiều Thu Hoạch

       Tôn Tử Binh Pháp, Tôn Tử

       Ngô Tử Binh Pháp, Ngô Khởi

       Thái Công Binh Pháp

*

*

TrangNhà LêAnhChí www.LeAnhChi.com

       Mục Lục Vua Lê Thái Tổ là thánh vương

Mục Lục ‘Đại Việt Sử Ký Toàn Thư là quốc sử nhà Trịnh’

       Mục Lục Vua Lê Thái Tổ giỏi hơn Gia Cát Lượng

Mục Lục Vua Lê Thái Tổkhông hề giết hại công thần

              Mục Lục Thơ về Vua Lê Thái Tổ

       Mục Lục Thơ Tình

Mục Lục Thơ Nụ cười

       Mục Lục Thơ xuân Tết

              Mục Lục Thơ Áo Dài

       Mục Lục Danh Tướng của vua Lê Thái Tổ

Mục Lục Lưu Nhân Chú

Mục Lục Nguyễn Trãi

       Mục LụcTrần Nguyên Hãn

  Mục Lục Đông Châu Liệt Quốc--Hán Sở Tranh Hùng

Mục Lục Tam Quốc

       Mục Lục Trưng Triệu

                     Mục Lục ‘Phá án Lê Chi viên’

                            Mục Lục Tấn Quận Công

       Mục Lục Những sai lầm của Trần Trọng Kim trong VNSL

Mục Lục Đình thượng hầu

ML_ViệtSử,Văn

------------------------------------------------------------------------

* ViệtSử, Văn 1 * ViệtSử, Văn 2 * ViệtSử, Văn 3 * ViệtSử, Văn 4 * Thơ *

------------------------------------------------------------------------

* Trang Chính * Bài mới LêAnhChí      * Bài mới Kiến Tánh  * ML_ViệtSử,Văn *

--------------------------------------------------------------------------

* Mục Lục * Nối kết Phật Pháp * Lê Gia * Nối kết Văn Học * Bài Xưa *Hộp Thư *

------------------------------------------------------------------------------------------

*

Liên KếtTrangNhà Kiến Tánh:

* Trang Chính * M ụ c  L ụ c  * Luận 1 * Luận 2 * Thơ 1 * Thơ 2

*Bài mới Kiến Tánh *