Tra Từ: Trùng - Từ điển Hán Nôm

AV Tra Hán ViệtTra NômTra Pinyin

Có 8 kết quả:

冲 trùng • 沖 trùng • 爞 trùng • 种 trùng • 虫 trùng • 蝩 trùng • 蟲 trùng • 重 trùng

1/8

冲

trùng [xung]

U+51B2, tổng 6 nét, bộ băng 冫 (+4 nét)phồn & giản thể, hình thanh

Từ điển trích dẫn

1. Cũng như 沖. 2. Giản thể của 衝.

Tự hình 2

Dị thể 2

沖衝

Không hiện chữ?

Một số bài thơ có sử dụng

• Củng Cực lâu đối vũ - 拱極樓對雨 (Trịnh Hoài Đức)• Đông chí thuật hoài - 冬至述懷 (Vũ Phạm Khải)• Khiển muộn hí trình sứ bộ liệt vị - 遣悶戲呈使部列位 (Trịnh Hoài Đức)• Khuyến Lý Công Uẩn tức đế vị - 勸李公蘊即帝位 (Lý Thái Tổ)• Mỹ Bi hành - 渼陂行 (Đỗ Phủ)• Thu nhật Cầu Mông sơn đồn thư sự - 秋日虬蒙山屯書事 (Trịnh Hoài Đức)• Tiễn Phạm công chi Đoan Hùng - 餞范公之端雄 (Nguyễn Công Giai)• Vịnh Lê Trường Phái hầu phát - 咏黎長派侯髮 (Ngô Nhân Tịnh) 沖

trùng [xung]

U+6C96, tổng 7 nét, bộ thuỷ 水 (+4 nét)phồn & giản thể, hình thanh

Từ điển phổ thông

khoẻ, mạnh

Từ điển trích dẫn

1. (Tính) Rỗng không, trống không. ◎Như: “trùng hư” 沖虛 trống không, hư không. 2. (Tính) Vui hòa, sâu xa. ◎Như: “trùng tịch” 沖寂 ôn hòa, lặng lẽ. 3. (Tính) Nhỏ bé. ◎Như: vua còn nhỏ tự xưng là “trùng nhân” 沖人. 4. (Động) Vọt lên. ◇Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: “Diêu vọng hỏa diễm trùng thiên” 遙望火焰沖天 (Đệ lục hồi) Từ xa thấy ngọn lửa bốc lên tận trời. 5. (Động) Xung đột, kị nhau. § Thông “xung” 衝. ◎Như: “tí ngọ tương xung” 子午相沖. 6. (Động) Tràn, cuốn (sức nước chảy mạnh). ◎Như: “trùng phá đê phòng” 沖破隄防 nước tràn vỡ đê. 7. (Động) Pha, chế, cho nước vào quấy đều. ◎Như: “trùng ngưu nãi” 沖牛奶 quấy sữa bò, “trùng ca phê” 沖咖啡 pha cà phê. 8. (Động) Xối, giội, trút. ◎Như: “trùng thủy” 沖水 giội nước, “trùng tẩy” 沖洗 gội rửa. 9. (Danh) Họ “Trùng”. 10. § Ghi chú: Ta quen đọc là “xung”.

Từ điển Thiều Chửu

① Rỗng không, trong lòng lặng lẽ rỗng không, không cạnh tranh gì gọi là trùng, như khiêm trùng 謙沖 nhún nhường, lặng lẽ. ② Vui hoà, sâu xa. ③ Bay vọt lên, như nhất phi trùng thiên 一飛沖天 (Sử kí 史記) bay một cái vọt lên trời. ④ Nhỏ bé, vua còn nhỏ tự xưng là trùng nhân 沖人. ⑤ Xung đột. Tục mượn dùng như chữ xung 衝, phàm cái gì đã kị nhau mà lại gặp nhau gọi là xung, như tí ngọ tương xung 子午相沖. ⑥ Cho nước vào quấy đều cũng gọi là xung. Ta quen đọc là chữ xung cả.

Tự hình 5

Dị thể 5

冲盅祌衝𥁵

Không hiện chữ?

Một số bài thơ có sử dụng

• Đại đức - 大德 (Khuyết danh Việt Nam)• Điếu lữ kỳ 1 - 釣侶其一 (Bì Nhật Hưu)• Đông nguyệt do Quảng Đông thuỷ trình vãng Quảng Tây tỉnh, hội thỉnh phong sứ thủ lộ tiến kinh, đạo trung ngâm đồng Ngô Huỳnh lưỡng phó sứ thứ Lạp Ông tam thập vận kỳ 13 - 冬月由廣東水程往廣西省會請封使取路進京道中吟同吳黃兩副使次笠翁三十韻其十三 (Trịnh Hoài Đức)• Giang lâu - 江樓 (Vi Thừa Khánh)• Hạ vũ - 賀雨 (Bạch Cư Dị)• Khả thán - 可歎 (Đỗ Phủ)• Nguyệt Đức giang hữu cảm - 月德江有感 (Nguyễn Đề)• Thôi bình sự đệ hứa tương nghinh bất đáo, ưng lự lão phu kiến nê vũ khiếp xuất, tất khiên giai kỳ, tẩu bút hí giản - 崔評事弟許相迎不到，應慮老夫見泥雨怯出，必愆佳期，走筆戲簡 (Đỗ Phủ)• Vịnh Kinh Kha - 咏荆軻 (Đào Tiềm)• Vịnh sử - 詠史 (Ngô Thì Hoàng) 爞

trùng

U+721E, tổng 22 nét, bộ hoả 火 (+18 nét)hình thanh

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hơi lửa. Hơi nóng.

Tự hình 2

Dị thể 2

烔烛

Không hiện chữ?

Một số bài thơ có sử dụng

• Hạ vũ - 賀雨 (Bạch Cư Dị) 种

trùng [chúng, chủng, xung]

U+79CD, tổng 9 nét, bộ hoà 禾 (+4 nét)giản thể, hình thanh

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Họ người — Cũng đọc Xung.

Tự hình 2

Dị thể 4

種𥡰𥢖𦔉

Không hiện chữ?

Một số bài thơ có sử dụng

• Bắc lý - 北里 (Nghê Toản)• Canh chức thán - 耕織嘆 (Triệu Nhữ Toại)• Đào Nguyên hành - 桃源行 (Uông Tào)• Đông Pha bát thủ kỳ 5 - 東坡八首其五 (Tô Thức)• Đông Pha bát thủ kỳ 6 - 東坡八首其六 (Tô Thức)• Hí đề tân tài tường vi - 戲題新栽薔薇 (Bạch Cư Dị)• Mộng trung tác - 夢中作 (Âu Dương Tu)• Tiếu sơn trung tẩu - 誚山中叟 (Thi Kiên Ngô)• Tống thị lâm đình - 宋氏林亭 (Tiết Năng)• Võng Xuyên biệt nghiệp - 輞川別業 (Vương Duy) 虫

trùng [huỷ]

U+866B, tổng 6 nét, bộ trùng 虫 (+0 nét)phồn & giản thể, tượng hình

Từ điển phổ thông

loài sâu bọ

Từ điển trích dẫn

1. (Danh) Cũng như “trùng” 蟲. 2. § Giản thể của chữ 蟲. 3. Một âm là “hủy”. (Danh) Dạng xưa của chữ “hủy” 虺.

Từ điển Thiều Chửu

① Nguyên là chữ 虺, ngày xưa tục mượn thay chữ 蟲: loài sâu bọ.

Từ điển Trần Văn Chánh

① Như

Từ điển Trần Văn Chánh

Sâu, bọ, (côn) trùng: 毛毛蟲 Sâu róm; (đph) 大蟲 Cọp, hổ; 羽蟲 Loài chim; 毛蟲 1. Sâu róm; 2. Loài thú rừng.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Như chữ Trùng 蟲 — Tên một bộ chữ Hán, tức bộ Trùng.

Tự hình 5

Dị thể 4

䖝虺蟲𧈰

Không hiện chữ?

Từ ghép 3

ấu trùng 幼虫 • côn trùng 昆虫 • thao trùng 绦虫

Một số bài thơ có sử dụng

• Chân Lộc phong thổ - 真祿風土 (Bùi Dương Lịch)• Cổ thể thi nhất thủ hoạ Triều Tiên quốc sứ Lý Đẩu Phong ký giản trường thiên - 古體詩一首和朝鮮國使李斗峰寄柬長篇 (Nguyễn Đăng)• Dạ vũ túc hữu gia - 夜雨宿友家 (Nguyễn Văn Siêu)• Dữ Hải Phố ngục trung huynh đệ lưu biệt - 與海浦獄中兄弟留別 (Huỳnh Thúc Kháng)• Đề sát viện Bùi công “Yên Đài anh ngữ” khúc hậu - 題察院裴公燕臺嬰語曲後 (Cao Bá Quát)• Kỳ lân mộ - 騏麟墓 (Nguyễn Du)• Tặng Quế Sơn thiếu uý - 贈桂山少尉 (Cao Bá Quát)• Thu dạ - 秋夜 (Hồ Chí Minh)• Thu dạ châm thanh - 秋夜砧聲 (Nguyễn Khuyến)• Trừ tịch - 除夕 (Hà Như) 蝩

trùng [chung]

U+8769, tổng 15 nét, bộ trùng 虫 (+9 nét)phồn & giản thể, hình thanh

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Con tằm đẻ muộn. Xem Chung.

Tự hình 1

Dị thể 1

𧑆

Không hiện chữ?

蟲

trùng

U+87F2, tổng 18 nét, bộ trùng 虫 (+12 nét)phồn thể, hội ý

Từ điển phổ thông

loài sâu bọ

Từ điển trích dẫn

1. (Danh) Sâu bọ. 2. (Danh) Ngày xưa dùng để gọi tất cả các loài động vật. ◎Như: “vũ trùng” 羽蟲 loài chim, “mao trùng” 毛蟲 loài thú, “đại trùng” 大蟲 lão hổ, “trường trùng” 長蟲 rắn. ◇Thủy hử truyện 水滸傳: “Khứ đáo đắc Cảnh Dương cương thượng đả liễu đại trùng, tống khứ Dương Cốc huyện, tri huyện tựu đài cử ngã tố liễu đô đầu” 去到得景陽岡上打了大蟲, 送去陽穀縣, 知縣就抬舉我做了都頭 (Đệ tam thập nhị hồi) Đến đồi Cảnh Dương đánh cọp, khiêng về huyện Dương Cốc, được quan huyện cất nhắc làm đô đầu. 3. (Danh) Tiếng gọi khinh miệt người khác. ◎Như: “lại trùng” 懶蟲 đồ làm biếng, “khả liên trùng” 可憐蟲 cái thứ đáng tội nghiệp. 4. (Danh) Họ “Trùng”.

Từ điển Thiều Chửu

① Giống sâu có chân gọi là trùng, ngày xưa dùng để gọi tất cả các loài động vật. Như vũ trùng 羽蟲 loài chim, mao trùng 毛蟲 loài thú.

Từ điển Trần Văn Chánh

Sâu, bọ, (côn) trùng: 毛毛蟲 Sâu róm; (đph) 大蟲 Cọp, hổ; 羽蟲 Loài chim; 毛蟲 1. Sâu róm; 2. Loài thú rừng.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Loài sâu bọ. Td: Côn trùng — Con sâu. Con giun con dế. Bản dịch CPNK: » Cành cây sương đuộm tiếng trùng mưa phun «.

Tự hình 4

Dị thể 3

虫𧈰𧑉

Không hiện chữ?

Từ ghép 15

ấu trùng 幼蟲 • bà trùng loài 爬蟲類 • bào tử trùng 胞子蟲 • côn trùng 昆蟲 • độc trùng 毒蟲 • ích trùng 益蟲 • khử trùng 去蟲 • nhiễm trùng 染蟲 • sa trùng 沙蟲 • sát trùng 殺蟲 • tang trùng 桑蟲 • thao trùng 絛蟲 • tinh trùng 精蟲 • vi trùng 微蟲 • vũ trùng 羽蟲

Một số bài thơ có sử dụng

• Cổ phong kỳ 28 (Dung nhan nhược phi điện) - 古風其二十八（容顏若飛電） (Lý Bạch)• Dương hoa uyển chuyển khúc - 楊花宛轉曲 (Mã Tổ Thường)• Điếu Thế Tổ bất hạnh thê - 吊世祖不幸妻 (Trần Huy Liễn)• Hiểu khởi đề thi nhị thủ kỳ 1 - 曉起題詩二首其一 (Cao Bá Quát)• Hội chân thi - 會真詩 (Nguyên Chẩn)• Hung niên kỳ 1 - 凶年其一 (Nguyễn Khuyến)• Ngục trung bất thuỵ - 獄中不睡 (Hoàng Văn Tuấn)• Thu dạ kỳ 1 - 秋夜其一 (Nguyễn Du)• Tiên Hưng giáo thụ Lê Thường Lĩnh cửu bất tương kiến, phú thử dĩ ký - 先興教授黎常領久不相見賦此以寄 (Nguyễn Văn Siêu)• Túc dã miếu - 宿野廟 (Kim Thánh Thán) 重

trùng [trọng]

U+91CD, tổng 9 nét, bộ lý 里 (+2 nét)phồn & giản thể, hội ý

Từ điển phổ thông

1. trùng, lặp lại 2. lần

Từ điển trích dẫn

1. (Tính) Nặng (sức, lượng). ◎Như: “khinh trọng” 輕重 nặng nhẹ. 2. (Tính) Lớn, mạnh (nói về âm thanh). ◎Như: “trọng độc” 重讀 đọc lớn tiếng, “trọng âm” 重音 âm nặng, âm trầm. 3. (Tính) Giá trị cao, quan yếu. ◎Như: “trọng giá” 重價 giá cao, “trọng quyền” 重權 quyền hành cao. 4. (Tính) Trang trọng, thận trọng. ◎Như: “trọng nhân” 重人 người cẩn thận. 5. (Tính) Khẩn yếu. ◎Như: “nghiêm trọng” 嚴重. 6. (Tính) Tôn quý. ◎Như: “trọng khách” 重客 quý khách, “trọng hóa” 重貨 vàng bạc của cải quý giá. 7. (Tính) Nồng, đậm, nhiều, hậu, dày. ◎Như: “trọng sắc” 重色 nhan sắc rất đẹp, “trọng băng” 重冰 băng đá dày, “trọng ý” 重意 tình ý thâm hậu, “trọng bích” 重碧 xanh lục đậm. 8. (Tính) Nghiêm túc, nghiêm khắc. ◎Như: “trọng pháp” 重法 hình phạt nghiêm khắc, “trọng tích” 重辟 tử hình. 9. (Tính) Nặng nề. ◎Như: “sát nhân trọng tù” 殺人重囚 tù có tội nặng giết người. 10. (Tính) Nặng nhọc, trì trệ, chậm chạp. ◎Như: “trọng khí” 重氣 hít thở nặng nhọc, khó khăn, “trọng trệ” 重滯 ngưng trệ, bế tắc. 11. (Danh) Trọng lượng. 12. (Danh) Quyền lực, quyền thế. ◇Hàn Phi Tử 韓非子: “Nhiên tắc nhân chủ vô uy, nhi trọng tại tả hữu hĩ” 然則人主无威, 而重在左右矣 (Ngoại trữ thuyết tả hạ 外儲說左下) Nhưng mà bậc chủ không có oai nghi, thì quyền thế ở trong tay kẻ tả hữu vậy. 13. (Danh) Xe quân nhu (quân đội thời xưa dùng để chở quần áo, lương thực). 14. (Động) Chuộng, coi trọng. ◎Như: “trọng nông” 重農 chuộng nghề làm ruộng. 15. (Động) Tăng thêm. ◇Hán Thư 漢書: “Thị trọng ngô bất đức dã” 是重吾不德也 (Văn Đế kỉ 文帝紀) Thế là làm tăng thêm sự thiếu đức của ta. 16. (Phó) Rất, lắm, quá. ◇Tố Vấn 素問: “Trọng hàn tắc nhiệt” 重寒則熱 (Âm dương ứng tượng 陰陽應象) Lạnh quá hóa nóng. 17. (Phó) Đặc biệt, đặc cách. ◇Sử Kí 史記: “Tần Hoàng Đế tích kì thiện kích trúc, trọng xá chi, nãi hoắc kì mục” 秦皇帝惜其善擊筑, 重赦之, 乃矐其目 (Kinh Kha truyện 荊軻傳) Tần Hoàng Đế tiếc tài thổi sáo trúc của ông (Cao Tiệm Li 高漸離), đặc cách cho ân xá, nhưng làm cho mù mắt. 18. Một âm là “trùng”. (Phó) Lại, nhiều lần, chồng chất. ◎Như: “trùng tố” 重做 làm lại, “phúc bất trùng lai” 福不重來 phúc chẳng đến hai lần. 19. (Danh) Lượng từ: tầng, lớp. ◎Như: “nhất trùng” 一重 một tầng. ◇Vương An Thạch 王安石: “Chung San chỉ cách sổ trùng san” 鍾山只隔數重山 (Bạc thuyền Qua Châu 泊船瓜洲) Chung San chỉ cách mấy lớp núi.

Từ điển Thiều Chửu

① Nặng. Ðem hai vật so sánh với nhau gọi là khinh trọng 輕重 nặng nhẹ. Dùng sức nhiều cũng gọi là trọng, vì thế nên tiếng to cũng gọi là trọng. ② Tính cái sức chống chọi của vật này với vật kia gọi là trọng lượng 重量, khoa học nghiên cứu về cái lẽ của sức, định sức, động sức giúp gọi là trọng học 重學 hay lực học 力學, v.v. ③ Coi trọng, không dám khinh thường. Như trịnh trọng 鄭重, nghiêm trọng 嚴重, v.v. ④ Tôn trọng. Như quân tử tự trọng 君子自重 người quân tử tôn trọng lấy mình. ⑤ Chuộng. Như trọng nông 重農 chuộng nghề làm ruộng. ⑥ Quá. Thư trọng bệnh 重病 bệnh nặng quá, trọng tội 重罪 tội nặng quá, v.v. ⑦ Một âm là trùng. Gấp, kép. Như trùng tứ 重四 gấp tư. ⑧ Lại. Như trùng tố 重做 làm lại. Phúc bất trùng lai 福不重來 phúc chẳng đến hai lần. ⑨ Trồng vật gì cách nhau một từng gọi là nhất trùng 一重.

Từ điển Trần Văn Chánh

① Lại, lần nữa, hai lần: 寫錯了，重寫吧 Viết sai rồi, viết lại đi!; 重問一遍 Hỏi lại một lần; 重修 Sửa lại; 福不重來 Phúc chẳng đến hai lần; 時無重 至 Thời không đến hai lần (Lục Cơ: Đoản ca hành). 【重新】 trùng tân [chóngxin] ... lại, ... một lần nữa: 重新組織 Tổ chức lại; 重新寫 Viết lại; 重新做一遍 Làm lại một lần nữa; 【重行】 trùng hành [chóngxíng] Như 重新; ② Trùng, trùng phức, thừa: 書買重了 Mua trùng sách rồi; 做重了 Làm trùng nhau; 删除複重 Bỏ bớt những chỗ trùng (trùng phức, thừa); ③ Lớp, tầng: 雲山萬重 Núi mây lớp lớp; 九重塔 Tháp chín tầng; 漢軍及諸侯兵圍之數重 Quân Hán và quân các chư hầu bao vây ông ta mấy lớp (Sử kí). Xem 重 [zhòng].

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lặp đi lặp lại nhiều lần, giống nhau — Tầng lớp. Lần. Lớp. ĐTTT: » Khấu đầu lạy tạ cao thâm nghìn trùng « — Một âm khác là Trọng.

Tự hình 5

Dị thể 9

緟𡍴𡍺𡒀𡔅𡔌𦌋𧝎𨤣

Không hiện chữ?

Từ ghép 16

cửu trùng 九重 • phúc bất trùng lai 福不重來 • quyển thổ trùng lai 捲土重來 • trùng cửu 重九 • trùng dương 重洋 • trùng dương 重阳 • trùng dương 重陽 • trùng điệp 重疊 • trùng lai 重來 • trùng ngũ 重五 • trùng phùng 重逢 • trùng sinh 重生 • trùng tang 重喪 • trùng trùng 重重 • trùng tu 重修 • trùng vi 重圍

Một số bài thơ có sử dụng

• Canh Tuất niên chế - 庚戌年製 (Doãn Khuê)• Dạ thính tỳ bà kỳ 2 - 夜聽琵琶其二 (Dương Sĩ Ngạc)• Điệu Kính phi kỳ 2 - 悼敬妃其二 (Nguyễn Hiển Tông)• Đông nguyệt do Quảng Đông thuỷ trình vãng Quảng Tây tỉnh, hội thỉnh phong sứ thủ lộ tiến kinh, đạo trung ngâm đồng Ngô Huỳnh lưỡng phó sứ thứ Lạp Ông tam thập vận kỳ 12 - 冬月由廣東水程往廣西省會請封使取路進京道中吟同吳黃兩副使次笠翁三十韻其十二 (Trịnh Hoài Đức)• Ngụ tự - 寓寺 (Nguyễn Đức Đạt)• Phú đắc nhập giai vũ - 賦得入階雨 (Tiêu Cương)• Phụng hoạ nguyên nhật ứng chế (Chưng thường trở đậu nhật quyền quyền) - 奉和元日應制（蒸嘗俎豆日拳拳） (Nguyễn Phúc Ưng Bình)• Phụng tuỳ bình nam nhung vụ kinh Hội An phố đề Quan phu tử miếu thi - 奉隨平南戎務經會安鋪題關夫子廟詩 (Nguyễn Lệnh Tân)• Thiên tiên tử - Tống xuân - 天仙子－送春 (Trương Tiên)• Vu sơn khúc - 巫山曲 (Mạnh Giao)