Đây là bài luận chia sẻ lời khuyên, quan điểm của các thành viên. Đây không phải là bài bách khoa, cũng không phải quy định hay hướng dẫn chính thức (do chưa được cộng đồng thông qua). Nội dung bài luận có thể phản ánh quan điểm chung của nhiều người, nhưng cũng có thể chỉ là ý kiến của một nhóm nhỏ.
Viết tắt
WP:WPTVKPVN
WP:WPNOTVN
Tóm tắt trang này: Hãy viết Wikipedia tiếng Việt như thể bạn đang viết cho mọi người trên khắp thế giới đọc nó, và nguyên tắc quan trọng nhất bạn cần nhớ là Thái độ trung lập.
Wikipedia tiếng Việt là phiên bản ngôn ngữ tiếng Việt của Wikipedia, một dự án bách khoa toàn thư đa ngôn ngữ trực tuyến, được cộng tác xây dựng nội dung bởi hàng triệu tình nguyện viên trên toàn thế giới. Các bài viết của Wikipedia được biên tập theo hướng cố gắng đạt được một quan điểm trung lập trong cách miêu tả về sự vật, sự việc và qua một góc nhìn mang tính toàn cầu. Đã có rất nhiều sự thiên vị hệ thống cả trong những bài viết bách khoa lẫn những cuộc thảo luận cộng đồng phát sinh từ những đặc điểm địa lý, văn hóa, xã hội của các biên tập viên, gây mất cân đối cách Wikipedia trình bày nội dung và gây hiểu sai về bản chất của dự án, mà chủ yếu là sự ngộ nhận về tính địa phương của Wikipedia tiếng Việt.
Các biên tập viên Wikipedia tiếng Việt thường xuyên nhấn mạnh rằng, website này viết nội dung bằng tiếng Việt, chứ không phải của Việt Nam, quốc gia có phần lớn dân số xem tiếng Việt là ngôn ngữ mẹ đẻ, nhưng không phải là nơi duy nhất trên thế giới sử dụng tiếng Việt. Các nội dung của Wikipedia tiếng Việt cần tránh tạo ra cảm giác rằng chúng do những người Việt Nam viết dành riêng cho người Việt Nam đọc và cần tránh những thái độ chủ quan. Đồng thời, không nên nghiễm nhiên xem những luật lệ, lẽ thường hay quy tắc xã hội tại Việt Nam là một điều hiển nhiên tại Wikipedia tiếng Việt mà không cần sự giải thích tương đối về bối cảnh, ngữ cảnh. Một quy tắc ngón tay cái có thể tham khảo ở đây là: hãy tâm niệm rằng những gì bạn viết tại Wikipedia tiếng Việt sẽ được mọi người trên khắp thế giới đọc và tìm hiểu, miễn là họ biết tiếng Việt, không quan trọng người đó đến từ nền văn hóa nào, và như vậy nội dung bạn viết tự khắc thể hiện được một tầm nhìn mang tính toàn cầu.
Nói như vậy không có nghĩa là Wikipedia tiếng Việt cản trở người dùng đóng góp các nội dung đặc thù Việt Nam. Wikipedia tiếng Việt có thể ưu tiên vai trò định hình nội dung bằng tiếng Việt (như việc đặt tên bài viết dựa vào tên thông dụng trong tiếng Việt), nhưng thông tin liên quan đến Việt Nam—về mặt quốc gia—không nên được đối xử theo cách đặc biệt hơn so với những quốc gia khác. Một lẽ tất yếu rằng người dùng có xu hướng chọn đóng góp nhiều hơn vào phần nội dung mà họ có khả năng tiếp cận thông tin nhanh nhất và tiện lợi nhất, nên sự mất cân đối giữa thông tin liên quan đến Việt Nam và thông tin về những địa phương khác vẫn thường xuyên xảy ra. Những bản mẫu thông điệp như Tầm nhìn hẹp có thể sử dụng để chỉ ra phần nội dung nào được viết quá chi tiết và sa đà vào một đối tượng riêng biệt, từ đó khuyến khích biên tập viên khác bổ sung thêm các thông tin có thể giúp bài viết thể hiện bao quát vấn đề trên nhiều phương diện nhất có thể.
Về mặt pháp lý, Wikipedia tiếng Việt không chịu sự kiểm duyệt hay phải tuân thủ các quy định pháp luật của Việt Nam, bởi vì nó được vận hành bởi Wikimedia Foundation, một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Hoa Kỳ. Từ góc nhìn của người sống tại Việt Nam, đây có thể xem là một website quốc tế tình cờ có ngôn ngữ tiếng Việt. Thái độ trung lập là một trong năm nguyên tắc cốt lõi giữ cho Wikipedia hoạt động ổn định đến ngày nay, và những nội dung được cho là gây ảnh hưởng đến chính sách của một quốc gia bất kỳ không phải là vấn đề mà website này nên quan tâm. Mục tiêu duy nhất của nó là xây dựng một nền tảng tri thức được tự do tiếp cận và phổ biến rộng khắp.
Cách hiểu
[sửa | sửa mã nguồn]
Dưới đây là một số ví dụ về các cách hiểu đúng và sai về bài luận này.
Cách hiểu đúng
[sửa | sửa mã nguồn]
Không thiên vị cho phía Việt Nam khi viết các bài bách khoa về lịch sử, chính trị.
Không áp đặt quan điểm của chính phủ Việt Nam lên nội dung các bài bách khoa, tên bài, cộng đồng Wikipedia tiếng Việt, cách thức vận hành của website…
Hiểu rằng người viết và đọc Wikipedia tiếng Việt đến từ khắp nơi trên thế giới, không phải chỉ mỗi Việt Nam.
Cách hiểu sai
[sửa | sửa mã nguồn]
Bài xích mọi thông tin liên quan đến Việt Nam trong các bài bách khoa một cách máy móc và không cân nhắc đến ngữ cảnh, mục đích của bài viết.
Bài xích việc sử dụng các sản phẩm Việt Nam: áp phích phim điện ảnh Việt hóa ra mắt các rạp ở Việt Nam, các nguồn tài liệu, xuất bản phẩm, sách báo Việt Nam…
Bài xích các yếu tố văn hóa Việt phi chính trị và phi quốc gia (ví dụ, trang phục truyền thống Việt, các lễ hội truyền thống…) trong các hoạt động của website Wikipedia tiếng Việt.
Xem thêm
[sửa | sửa mã nguồn]
Wikipedia:Thái độ trung lập
Wikipedia:Thiên vị hệ thống
Wikipedia:Những gì không phải là Wikipedia
x
t
s
Các bài luận về Wikipedia
Bài luận về xây dựng, soạn thảo và xoá nội dung
Triết lý
Articles must be written
Cả năm cột trụ đều quan trọng như nhau
Avoid vague introductions
Be a reliable source
Cohesion
Năng lực là phải có
Concede lost arguments
8 quy tắc đơn giản trong sửa đổi bách khoa toàn thư
Explanationism
Ở đây là để xây dựng một bách khoa toàn thư
Mô hình ngôn ngữ lớn
Các cấp độ năng lực
Not editing because of Wikipedia restriction
Một câu hỏi
Paradoxes
Paraphrasing
POV and OR from editors, sources, and fields
Sản phẩm, quy trình, quy định
Mục đích
Không tồn tại thâm niên
Ten Simple Rules for Editing Wikipedia
Tendentious editing
The role of policies in collaborative anarchy
The rules are principles
Ba nguyên tắc cơ bản
Tóm tắt Wikipedia
Wikipedia là một bách khoa toàn thư
Wikipedia is a community
Xây dựng
100K featured articles
A navbox on every page
Acronym Overkill
Advanced article editing
Advanced table formatting
Advanced template coding
Advanced text formatting
Alternatives to the "Expand" template
Amnesia test
An unfinished house is a real problem
Các bài viết đều có một chu kỳ bán rã
Autosizing images
Avoid mission statements
Bare URLs
Be neutral in form
Beef up that first revision
Chu trình dám sửa, lùi sửa, thảo luận
Cherrypicking
Children's lit, adult new readers, & large-print books
Citation overkill
Concept cloud
Creating controversial content
Dictionaries as sources
Don't demolish the house while it's still being built
Don't hope the house will build itself
Don't leave giant breaks between sections
Don't panic
Editing on mobile devices
Editors are not mindreaders
Endorsements (commercial)
Featured articles may have problems
Give an article a chance
Ignore STRONGNAT for date formats
Inaccuracy
Law sources
Liên kết hỏng
Mine a source
Merge Test
Minors and persons judged incompetent
"Murder of" articles
Not every story/event/disaster needs a biography
Not everything needs a navbox
Nothing is in stone
Tiếng Việt
Bài vĩnh viễn sơ khai
Potential, not just current state
Put a little effort into it
Pruning article revisions
Publicists
Restoring part of a reverted edit
Robotic editing
Sham consensus
Run an edit-a-thon
Temporary versions of articles
There is a deadline
There is no deadline
The deadline is now
Walled garden
What an article should not include
Wikipedia là một sản phẩm đang hoàn thiện
Wikipedia không phải là nguồn đáng tin cậy
Wikipedia không được viết theo cách có tổ chức
Wikipedia tiếng Việt không phải là Wikipedia Việt Nam
Thế giới sẽ không kết thúc vào ngày mai
Write the article first
Writing better articles
Xoá
Adjectives in your recommendations
Biểu quyết xóa bài không phải là chiến địa
Những lập luận cần tránh khi tham gia trang Biểu quyết xóa bài
Arguments to avoid in deletion reviews
Arguments to avoid in image deletion discussions
Arguments to make in deletion discussions
Avoid repeated arguments
Before commenting in a deletion discussion
But there must be sources!
Content removal
Delete the junk
Does deletion help
Don't overuse shortcuts to policy and guidelines to win your argument
Follow the leader
How to save an article proposed for deletion
I just don't like it
Immunity
Liar Liar Pants on Fire
Nothing
Overzealous deletion
Relisting can be abusive
Wikipedia is not Whack-A-Mole
Tại sao trang của tôi lại bị xóa?
Làm gì nếu bài viết của tôi bị gán thẻ đề nghị xoá nhanh?
When in doubt, hide it in the woodwork
Các bài luận về thái độ văn minh
Cơ bản
Cách sống văn minh
Thỏa hiệp
Chấp nhận các thành viên khác
Hãy thư giãn
Nghĩa vụ
Cảm ơn
Xin lỗi
Đình chiến
Divisiveness
Khuyến khích người mới đến
Relationships with academic editors
High-functioning autism and Asperger's editors
Quá dài để đọc
Triết lý
An uncivil environment is a poor environment
Be the glue
Civility warnings
Deletion as revenge
Thất bại
Tha thứ và quên
It's not the end of the world
Không ai quan tâm
Most people who disagree with you on content are not vandals
Giữ một cái đầu lạnh
The grey zone
The last word
The rules of polite discourse
Chẳng có lẽ thường nào cả
Wikipedia không phải là nơi thắng thua
Writing for the opponent
Nên
Giữ thiện ý
Assume the assumption of good faith
Assume no clue
Assume clue
Tránh nhận xét về cá nhân
Avoid the word "vandal"
Call a spade a spade
Candor
Drop the stick and back slowly away from the horse carcass
Từ chối nhìn nhận kẻ phá hoại
Encourage full discussions
Get over it
How to lose
Just drop it
Mind your own business
Keep it down to earth
Tặng sao
Không nên
Chủ nghĩa đếch quan tâm
Don't be inconsiderate
Đừng thô lỗ
Đừng chỉ mặt đặt tên
Chó chê mèo lắm lông
Không mắc bẫy
Đừng xúc phạm người phá hoại
Don't come down like a ton of bricks
Don't be ashamed
Don't drink the consensus Kool-Aid
Don't spite your face
Don't call things cruft
No angry mastodons
No, you can't have a pony
Don't be an ostrich
Don't template the regulars
Don't be a fanatic
Đừng buộc tội ai đó công kích cá nhân vì họ buộc tội công kích cá nhân
Đừng dùng lửa dập lửa
Don't be prejudiced
Don't remind others of past misdeeds
Don't throw your toys out of the pram
Don't help too much
Passive Aggressive
Don't cry COI
Don't be obnoxious
Don't be a WikiBigot
Quan hệ
WikiLove
WikiHate
WikiCrime
WikiBullying
WikiPeace
WikiLawyering
Quấy rối
POV Railroading
Các bài luận về độ nổi bật
Độ nổi bật
Alternative outlets
Articles with a single source
Bare notability
Bombardment
Businesses with a single location
But it's true!
Citation overkill
Clones
Coatrack
Discriminate vs indiscriminate information
Every snowflake is unique
Tồn tại ≠ Nổi bật
Fart
Google searches and numbers
Trường trung học
Inclusion is not an indicator of notability
Independent sources
Inherent notability
Insignificant
Masking the lack of notability
Make stubs
News coverage does not decrease notability
No amount of editing can overcome a lack of notability
No big loss
No one cares about your garage band
Chẳng ai quan tâm
Notability/Historical/Arguments
Notability is not a level playing field
Notability is not a matter of opinion
Nổi bật là tác động
Notability points
Notability sub-pages
Obscurity ≠ Lack of notability
Nguồn trên giấy
One sentence does not an article make
Other stuff exists
Pokémon test
Run-of-the-mill
Solutions are mixtures and nothing else
Subjective importance
Third-party sources
Trivial mentions
What notability is not
Wikipedia is not here to tell the world about your noble cause
Các bài luận hài hước
Hài hước
Giận dữ và ác ý
Assume good wraith
Assume stupidity
Assume that everyone's assuming good faith, assuming that you are assuming good faith
Tránh sử dụng nút xem trước
Tránh sử dụng liên kết wiki
Lùi, lùi nữa, lùi mãi
Boston Tea Party
Barnstaritis
Chẳng ai quan tâm
Chủ nghĩa đếch quan tâm
Edits Per Day
Cứ phá hoại đi
Tranh chấp dở hơi
Hội chứng bảo quản viên
Những điều quan trọng nhất có thể
Newcomers are delicious, so go ahead and bite them
No climbing the Reichstag dressed as Spider-Man
Please bite the newbies
R-e-s-p-e-c-t
How many Wikipedians does it take to screw in a lightbulb?
The first rule of Wikipedia
The Five Pillars of Untruth
Viêm đếm số lần sửa đổi
Viêm ngắm danh sách theo dõi
Viêm đếm số bài tạo được
Tại sao không cần tạo tài khoản?
Tham khảo cũ không hoạt động
Bad Jokes and Other Deleted Unblock Emails
Về bài luận
Value of essays
Difference between policies, guidelines and essays
Essays are not policy
Don't cite essays as if they were policy
Avoid writing redundant essays
Finding an essay
Quote your own essay
Chủ đề liên quan: Về quy định và hướng dẫn • Quy định • Hướng dẫn
